Махсулот таннархининг тахлили
Реферат, 28 Ноября 2011, автор: a************@gmail.com
Краткое описание
Махсулот таннархининг тахлили
Махсулот таннархини буюртмали усулда калькуляция килиш
Таннархни иктисодий турларга ажратиш. (Иқтисодий элементлар ва калькуляция моддалари бўйича).
Содержимое работы - 1 файл
mahsulot tannarxi.doc
— 161.00 Кб (Скачать файл)- Оборот активлар рентабеллиги. Ушбу курсаткич оборот активларнинг хар бир сумига туГри келадиган фойда, соф фойда суммасини характерлайди.
Оборот
активлар рентабеллиги олинган соф
фойда суммасини оборот активларнинг
уртача йиллик кийматига булиш асосида
аникланади.
Соф фойда
Р=
------------------------------
Оборот активлар уртача йиллик киймати
- Жами мулк рентабеллиги. Ушбу курсаткич корхона мулкининг фойдалилик даражасини характерловчи асосий курсаткич хисобланади. Бу курсаткич хар бир сумлик мулкка туГри келадиган соф фойда суммасини ифодалайди.
Соф фойда
Р=
------------------------------
Корхона
мулки жами
- Уз маблаглари рентабеллиги. Ушбу курсаткич корхонанинг узига тегишли булган маблагларнинг фойдалилик даражасини характерлайди.
Корхона
соф фойдасини унинг узлик маблаГлари
манбаига булиш асосида узлик капиталининг
фойдалилик даражаси урганилади.
Соф фойда
Р=
------------------------------
Корхона
узлик маблаглари
- Карз маблаглари рентабеллиги. Ушбу курсаткич корхона соф фойдасини карзга олинган маблагларига нисбати асосида аникланади. Бу курсаткич хар бир сумлик карз маблагига тугри келадиган фойда суммасини ифодалайди.
Соф фойда
Р=
------------------------------
Карз маблаглари жами
8.Асосий
воситалар ва моддий оборот
маблаглари рентабеллиги. Ушбу курсаткич
соф фойда суммасини корхона
асосий воситалари ва моддий
оборот маблаглари уртача
Соф фойда
Р=
------------------------------
Асосий
ва оборот маблаглари урт.йил. кийм.
2.Махсулот
таннархини буюртмали
усулда калькуляция
килиш
Таннархнинг буюртмали
Буюртмали
калькуляциянинг кўлланилиши
Бирканча товарлар ишлаб чикариш билан машгул бўлган, масалан, уй рўзгор электр приборлари , кайсики реализациясига кадар омборларда саклайдиган компаниялар таннархни калькуляция килишнинг товарлар партияси усулини кўллайди. Бунда фаркли жихати шундан иборатки махсулот бирлиги харажатлар хисобланмасдан, балки харажатлар хар бир ишлаб чикариш нарядига хисобланади. Буюртма тугагандан кейин махсулот бирлиги таннархи партиянинг жами харажатларини товарлар бирлиги микдорига бўлиш оркали топилади.
Кўпчилик
компаниялар таннархни
Шартнома бўйича харажатлар калькуляцияси – бу одатда ишлаб чикарилиши кўп вакти талаб этадиган, катта бирликдаги махсулотлар нисбатан кўлланиладиган харажатларни буюртмали калькуляция килиш тизимидир. Бунга мисол килиб йирик шартномаларни бажарадиган ва калькуляция тизимини кўллайдиган иктисод тармокларига курилиш, фукоралик машинасозлик ва кемасозлик, кайсики ишни бажариш муддати бир канча ойларни ва кўп холларда иш курилиш объектининг жойлашган жойида (пудратчининг ишлаб чикариш объектларида эмас) бажарилади.
Контрактнинг таннархини калькуляция килиш жараёнида хар бир контракт калькуляция килинадиган махсулотнинг алохида бирлиги сифатида каралади. Шу боис, хар бир контракт бўйича харажатлар бош китобда алохида счётда тўпланилади. Асосий харажатлар элементлари бўлиб:
1)
Асосий материаллар.
2) Ишлаб чикариш ходимлари иш хаки. Контрактга олиб бориладиган мехнат харажатлари режалар ва хужжатларни тузиш билан боглик офис ишлари, бевосита заводда ишлаб чикариш операциялари ва курилиш участкасидаги ишларни камраб олади. Контракт бўйича курилиш жойларидаги барча ишлар тўгридан-тўгри мехнат деб каралади. Маълумот манбаи бўлиб иш вакти хисоби табеллари хисобланади.
3)Тўгридан-тўгри
харажатлар. Материал ва мехнат
харажатларидан ташкари катта
салмокка эга бўлган контракт
бўйича тўгридан-тўгри
-Ишлаб чикариш жихозлари бу контракт учун махсус харид килинган инструментлар, асбоб-ускуналар, мослашма-курилмалар ёки буюртмани комплектация килиш учун асбоб-ускуналар (масалан, мехмонхона курилишида унинг жихозлари). Бундай холларда ушбу харажатларга контракт счети дебетланади. Агар ишлаб чикариш жихозлари бошка контрактдан олинган бўлса, янги контракт счети асбоб-ускуналарнинг колган амортизация суммасига дебетланади. Агар ишлаб чикариш ускуналари ижарага олинса контрак счети ижара тўловлари суммасига дебетланади.
-
Субпудратчи бўйича ишлар.
4)
Билвосита харажатлар. Кўпчилик
пудратчилар ўз харажатларини
алохида контрактлар бўйича
2-совал.
Контракт узок давр мабойнида
бажарилади, лекин хар бир хисобот
даврига таллукли бўлган фойда
суммасини аниклаш талаб
а) Оралик фойда тан олинаётганда контракт мувоффакиятли бўлиши аник маълум бўлиши керак.
Б) хар кандай фойда ушбу санадаги ишнинг якунланиш даражасига пропорционал даражада олиниши лозим.
С) контракт бўйича кутилаётган умумий йўкотишларга нисбатан чора-тадбирлар тезкорлик билан кабул килиниши лозим.
Тугалланмаган контракт бўйича фойда хисоби бешда погона (кадам)да бажарилади:
1)
Контракт реализациясининг
2)
Контрактни бажариш жараёнида
юзага келадиган
3)
Контрак бўйича ориентирли
Контракт киймати – умумий харажатлар, яъни (а) дан (б) айирилади.
4) Ушбу санадаги фойда ушбу вакт моментидаги бажарилган иш хажмидан келиб чикиши лозим. У куйидагича аникланади:
Ушбу
санада экспертларнинг хулосаси ёки
бажарилган ишлар акти бўйича (ушлаб
колинадиган суммалардан
БХХСга
мувофик контрактнинг тугалланганлик
% куйидагича аникланади:
Ушбу числога сарфланган харажатлар/контрактнинг умумий бахоланган суммаси =тугалланганлик фоизи.
5)
4 боскичда аникланган
Хисоб процедураси.
Буюртмали методда куйидаги 8 кетма-кетликка риоя килинади.
- Таъминотчиладна асосий ва ёрдамчи материалларнинг келиб тушишиш;
- Асосий ва ёрдамчи материалларни ишлаб чикаришга чикариш;
- Иш хаки ва ажратмаларни хисоблаш;
- Ой давомида иш хакини бериш;
- Бошка ишлаб чикариш накладной харажатларни ёзиш
- Ишлаб чикариш накладной харажатларини буюртмалар бўйича таксимлаш;
- Буюртмани якунлаш ва тайёр махсулотларни тайёрлаш
- Реализация ва реализация килинган махсулот таннархини хисобдан чикариш.
3.Таннархни иктисодий турларга ажратиш. (Иқтисодий элементлар ва калькуляция моддалари бўйича). Биринчи навбатда харажатлар иқтисодий элементлари бўйича гурухланадилар, бунда улар бир хил составли элементларга ажратиладилар ва бундай гурухлаш ишлаб чиқаришда нималар сарфланди деган сўроқа жавоб беради.Уларнинг таркибига:
1.Хом ашё ва асосий материаллар.
2.Ярим
фабрикатлар ва махсулотни
3.Ёрдамчи ва бошка материаллар.
4.Ёқилғи.
5.Электр энергия.
6.Асосий ва қўшимча иш хақи.
7.Социал строхованияга ажратмалар.
8.Асосий фондлар аммартизацияси.
9.Бошка пул харажатлари.
Бунда (1-5)элементларнинг йиғиндиси мехнат предметларига бўлган харажатларни, (6,7) элементлар эса жонли мехнатни химоя қилиш харажатларини, 8-элемент ишлаб чиқариш воситаларига булган харажатларни ва 9-ишлаб чиқаришнинг нормал ўтиши учун қилинган харажатларни ифодалайди (ёлланма транспорт, камандеровка, почта харажатлари ва бошкалар) ишлаб чиқариш харажатларини бундай гурухлаш корхонада яратилган соф махсулот хажмини аниқлаш, таннарх структурасини ўрганиш ва бошқа кўрсатгичларни хисоблашда кенг фойдаланилади.
Таннарх структураси - бу айрим олинган элементларнинг умумий таннархидаги (харажатлардаги) салмоғини ифодалайди. Бу салмақда (1-5) элементларнинг йигиндиси купрок салмоқа эга бўлса, бундай корхонани материал кўп сарфлайдиган тармоқлар (текстил саноати, озик-овкат саноати ва хоказо), (6,7)элементлар каттароқ салмоқа эга бўлса , мехнат кўп сарфланадиган тармокка (кумир казиб чиқариш) ва 8 элемент юқорироқ салмоқа эга булса фонд кўпрок сарфланадиган тармокларга ажратилади (электр энергия ишлаб чиқарувчи корхоналар).
Юқоридаги
иқтисодий элементлар бўйича гурухлаш
ишлаб чиқаришда нималар
1.Хом ашё ва материаллар;