Шпаргалка по "Истории Беларусии"

  44 Билет

  Буржуазныя  рэформы ў пачатку XX ст. Новы этап буржуазных рэформ у Расійскай імперыі быў звязаны з рэвалюцыяй 1905—1907 г. Маніфест 17 кастрычніка 1905 г. абвяшчаў асноўныя прынцыпы буржуазнага канстытуцыяналізму: свабоды слова, друку, сходаў, саюзаў, а таксама стварэнне прадстаўнічага заканадаўчага органа —Дзяржаунай думы. Але, нягледзячы на дэклараванне буржуазных свабод, закон аб выбарах дэпутатаў у Дзяржаўную думу меў шмат феадальных саслоўных абмежа-ванняў. Выбары былі шматступеннымі, не ўсеагульнымі і няроў-нымі. Усе выбаршчыкі гіадзяліліся на 4 курыі: землеуладальніцкую (памешчыкі), гарадскую (буржуазія), сялянскую і рабо-чую. Значную перавагу мелі памешчыкі — 1 голас памешчыкаў адпавядаў 3 галасам гарадской буржуазіі, 15 галасам сялян і 45 галасам рабочых. 3 чэрвсня 1907 г. быў зацверджаіш мовы выбарчы закон, які меў яшчэ больш абмежаванняў. Ён захоўваў чатыры курыі, але рэзка павялічваў колькасць дэпутатаў ад землеўладальнікаў—з 32% да 50% месцаў у Думе. У новым законе знайшлі адлюстраванне І нацыянальна-палітычныя асаб-лівасці заходніх губерняў. Тут квота памешчыкаў складала 48,5%. Да таго ж у Вілснскай губерні стваралася спецыяльная “руская” курыя сярод землеуладальнікаў, а гарадская курыя падзялялася на “рускае”, “польскае” і “яўрэйскае” аддзяленнІ.

  Яшчэ  адным вынікам рэвалюцьп 1905—1907 гг. была сталыпінская аграрная рэформа (ГІ. А. Сталыпін — прэм'ер-мІністр і міністр умутраных спраў). Рэвалюцыя паказала, што для захаваппя самадзяржаўнага ладу надтрымкі толькі з боку памешчыкаў педастаткова. Трэба было знайсці ў грамадстве больш моцную сацыяльную апо-ру Такой апорай магло стаць заможнае сялянства. Каб забяс-печыць больш хуткія тэмпы раз-віцця капіталізму ў сельскай гаспадарцы, прадугледжвалася ліквідаваць сярэдневяковыя формы землеўладання, галоў-най з якіх была сялянская абшчына. У адпаведнасці з указам ад 9 лістапада 1906 г. кожны селянін мог выйсці з абшчыны і атрымаць зямлю, якой карыстаўся, у асабістую ўлас-насць, прьічым на адным участ-ку, на хутары ці водрубе. Рэ-форма прадугледжвала таксама перасяленне сялян з еўрапейскай часткі Расіі, дзе зямлі не хапала, у азіяцкую.

У беларкских губернях разбурэнне сялянскай абшчыны  і замацаванне надзельнай зямлі  ў асабістую ўласнасць сялян  праходзіла больш хуткімі тэмпамі. Напрыклад, калі ў Віцеб-скай і Магілёўскай губернях, дзе бьіло распаўсюджана абшчыннае землеўладанне, да 1915 г. выйшлі з абшчыны і за-мацавалі надзельную зямлю ў асабістую ўласнасць 48 % два-роў, то па Расіі ў цэлым—толькі 22%. Існаванне ў Мінскай, Гродзенскай і Віленскай губернях падворна-спадчыннага ся-лянскага землеўладання таксама аблягчала працэс замаца-вання зямлі ў асабістую залежнасць. У Беларусі быў большым і працэнт створаных хутароў (12 % супраць 10 % ва ўсёй Расіі), хаця вяликай актыўнасці сялянства не праяўляла. Высяленне на хутары праводзілася без патрэбнай фінансавай падтрымкі з бо-ку дзярвы за кошт саміх збяднелых сялян. Перасяленчай палітыцЫ Ў Беларусі спрыяла сялянскае малазямелле. Сяляне-беднякІ ахвотна выходзілі з абшчыны, прадавалі свой надзел і многія з их уключаліся ў перасяленчы рух (з 1907 г. па 1914 г. 3 Беларусі перасяліліся 335 тыс. чалавек). Разам з тым у заходні^ губернях стымулявалася пашырэнне рускага земле-ўладання. За кошт казённых зямель быў створаны спецыяльны фонд для рускіх пасяленцаў, адпаведную фінансавую палітыку праводзіў  Сялянскі банк.

У дадатак  да аграрных пераўтварэнняў у Віцебскай, Магілёўскай  Мінскай губернях 14 сакавіка 1911 г. уводзіліся земскія ўстановы. Уводзячы земствы, П. А. Сталыпін імкнуўся аблегчыць правядзенне зямельнай  рэформы І ўзняць палітыч-ную ролю  заможнага сялянства ў сістэме мясцовага кіравання.

Выбары ў  земскія ўстановы ажыццяўляліся  па “рускай” і “польскай” курыях, пры гэтым праваслаўных сялян  залічвалі ў “рускую”, а католгкаў  — у “польскую”. Гэта павінна  было аслабіць у краі ўплыў памешчыкаў польскага паходжання,

  Спроба  разбурыць абшчыну і выселіць сялян на хутары, знішчыць традыцыйны ўклад жыцця 1 калектывісцкую традыцыю ўсходнеславянскай вёскі поспеху  не мелі. Ініцыятар рэ-формы П. А„ Сталыінн у 1911 г. трапчна загінуў. У лістападзе 1915г. расійскі урад прыняў закон аб спыненні на час вайны зсмлеўпарадкавальніых работ, звязаных з хутарызацыяй, якІя заусёды выклікалі супраціуленне з боку сялян.