Шпаргалка по "Истории Беларусии"

23вопр Сацяльна-эканамичны крызис у Бел. у другой палове 17-18 ст 

Удругой палове 17 ст.шляхецкая Рэч Паспалитая,у тым лику Беларусь,якая уваходила у яе склад,знаходзилася у стане глыбокага эканамичнага заняпаду и палитычнага крызису. З сярэдзины XVII ст. гэта дзяржава ўступіла ў паласу разбуральных вой-наў і ўнутраных міжусобіц.

  Цяжкія вынікі войнаў узмацняліся захаваннем і ўмацаваннем фальварка-паншчыннай сістэмы гаспадаркі (асобы тып феадаль-най гаспадаркі, комплекс пабудоў і сельскагаспадарчых угод-дзяўХІУ--ХУІ ст.)

  У асабліва цяжкім становішчы знаходзілася сельская гаспа-дарка. Крызіс сельскай гаспадаркі адмоўна адбіўся на развіцці беларускіх гарадоў, унутранага і знешняга гандлю. 3-за недахо-пу заказчыкаў і пакупнікоў у гарадах частка гарадскога насель-ніцтва вымушана была перасяліцца ў вёскі або займацца сель-скай гаспадаркай у горадзе. У сярэдзіне XVII ст. многія бела-рускія рамеснікі перасяліліся ў Рускую дзяржаву і ў першую чаргу ў Маскву, што было выклікана як іх жаданнем жыць сярод перасяляўшыхся туды землякоў і родных, так і імкненнем Мас-коўскага ўрада прыцягнуць у сталіцу, перш за ўсё да царскага двара, высокакваліфікаваных майстроў.

  Унутрыпалітычнае становішча Рэчы Паспалітай характэры-завалася палітычнай анархіяй, якая ўзмацнялася барацьбой за ўладу паміж магнацкімі групоўкамі. Магнаты і шляхта ВКЛ ураў-ноўваліся ў правах з палякамі, што садзейнічала іх апалячванню і акаталічванню. Гэта вяло да яшчэ большай дыферэнцыяцыі беларускага грамадства, да заняпаду культуры, дзяржаўнасці, сацыяльных асаблівасцей і прыкмет.

  Аднак беларускі народ збярог сваю мову і культуру, а яго імкненне да ўз'яднання з Расіяй узрастала, што асабліва ярка праявілася ў гады Паўночнай вайны (1700--1721 гг.), якая вяла-ся Расіяй супраць Швецыі за выхад да Балтыйскага мора. Яе саюзнікам у гэтай вайне выступіла Рэч Паспалітая.

  Нармалізацыя эканамічнага жыцця на Беларусі пачалася ў сярэдзіне XVIII ст. Пасля многіх гадоў разбурэння паступова ад-наўлялася сельская гаспадарка, хутка расло насельніцтва (калі ў 1717 г. на Беларусі жыло каля 1,5 млн. чалавек, то ў 1791 г. -- звыш 3,6 млн.), развіваўся ўнутраны і знешні гандаль, а з ім і таварна-грашовыя адносіны. Знешні гандаль значна пашырыў-ся. Нароўні з традыцыйным вывазам скураных тавараў, воску, мёду беларускія купцы сталі ўсё шырэй экспартаваць лён, пянь-ку, канаплянае і ільняное семя, зерне, лясные матэрыялы, смалу і інш. Асноўнымі пунктамі, куды везлі тавары, былі Гданьск, Кенігсберг, Рыга. Развіваліся шляхі зносін, пачаліся работы па па-ляпшэнню сухапутных дарог і ачыстцы судаходных рэк. У дру-гой палове XVIII ст. былі збудаваны дзве дарогі -- Пінска-Слом-інская і Пінска-Валынская. У 1767 г. віленскі ваявода М. Агінскі пачаў будаўніцтва канала, які злучыў Нёман праз Шчару, Ясель-ду і Прыпяць з Дняпром.

  Асобныя феадалы з мэтай павялічэння прыбытковасці сваіх маёнткаў станавіліся на шлях перабудовы вядзення гаспадаркі -- паншчыну (абавязковая праца на зямлі феадала), рэнту (пла-та за карыстанне зямлёй) замянілі чыншам (грошавая рэнта). Другая група феадалаў, захоўваючы ў палявой гаспадарцы пан-шчыну, стала заахвочваць прыгонных сялян удзельнічаць у пры-бытковых галінах грашовым узнагароджаннем (у Гродзенскай эканоміі 30 сялян, а таксама 350 рамеснікаў атрымалі грошы).

  Сяляне плацілі як асноўныя, так і дадатковыя павінасці (гвал-ты, згоны, падводныя павінасці). Асноўнымі формамі барацьбы сялян былі скаргі, адмова выконваць павінасці, уцёкі, забойствы сваіх уладальнікаў.

  Вышэйшай формай барацьбы з'яўляліся ўзброеныя выступ-лені 1740 -- 1744 гг. Адбылося паўстанне сялян у Крычаўскім старастве пад кіраўніцтвам Васіля Вашыла. У 1754-- 1756 гг. адбылося паўстанне сялян на паншчыне Мазырскага павета, аднак гэтыя выступленні мелі абмежаваны, стыхійны, разрозне-ны характар. У выніку ўсе яны былі падаўлены.