Аралас құрмалас сөйлем

1. Шартты рай 

Сөйлемдердің сызбасы 

Сұрауы 

Тұлғалық белгісі 

Бағыныңқының баяндауышы 

Сабақтас құрмаластың сөйлемнің жасалу жолдары қандай болады?

 
 
 
 

150  – жаттығу.  

• Бағыныңқы жақ:                                                  Басыңқы жақ:

                                                  са       _________________  түсінеді

            Айт                          қан+да _______________  түсінетін еді

                                                  па+й (ынша) __________  түсінбейді

II.  Бағыныңқы жақ:                                                             Басыңқы жақ:

                                                  са да   _________________ түсінген жоқ

           Айт                           қан+ша  _______________ түсінсең еді

                                                  қан+мен+де ____________ түсінер емес

                                                  қанына қарамастан _____ түсініп алды 

 
 
 
 

Жаңа сабақ.

Мысалы:

• Күн шығып, ел тұра бастады, - Нұрлан әлі жоқ.

Сызбасы: бағыныңқы, басыңқы, басыңқы.

2. Қорған кезінде топырақ араластыра тастан қаланған екен де, бұл кезде қорғанның үстіне жыңғыл мен шеңгел араласа шығып, өзінше ол да бір сән беріп тұр.

Сызбасы: басыңқы, бағыныңқы, басыңқы.

 
 
 
 

       Ақбоз алдыңғы екі аяғын ербитіп, көзі шатынап тұра бергенде, Шолақ құлағын төмен қарай тұқырта басып қалып еді – ат етпетінен түсті.

Сызбасы:

бағыныңқы, бағыныңқы, басыңқы, басыңқы. 
 

 
 
 
 

Жайнаған туың жығылмай,

Жасқанып жаудан тығылмай,

Жасаулы жаудан бұрылмай,

Жау жүрек жомарт құбылмай,

Жақсы өмірің бұзылмай,

Жас қуатың тозылмай,

Жалын жүрек суынбай,

Жан біткеннен түңілмей,

Жағалай жайлау дәулетің

Жасыл шөбі қуармай,

Жарқырап жатқан өзенің

Жайдақ тартып су алмай,

Жайдары жүзің жабылмай,

Жайдақтап қашып сабылмай,

Жан біткенге жалынбай,

Жақсы өліпсің, япырым-ай! 

153  – жаттығу.

 
 
 
 

                 Ереуіл атқа ер салмай

Ереуіл атқа ер салмай,

Егеулі найза қолға алмай,

Еңку-еңку жер шалмай,

Қоңыр салқын төске алмай,

Тебінгі терге шірімей,

Терлігі майдай ерімей,

Алты малта ас болмай,

 Өзіңнен туған жас бала

Сақалы шығып жат болмай,

Ат үстінде күн көрмей,

Ашаршылық, шөл көрмей,

Өзегі талып ет жемей,

Ер төсектен безінбей,

Ұлы түске ұрынбай,